Jakie to trudne! Wydawać by się mogło, że tyle już wiem, tyle się zmieniło, bo ciągle o tym mówię, piszę i myślę. A tu proszę, uważność ciągle, sukcesywnie gdzieś mi umyka i znika z mojego pola widzenia. Zwłaszcza w sytuacji, gdy nowy post ląduje na blogu, a ja odświeżam niecierpliwie statystyki w oczekiwaniu na jakiś odzew. Zwłaszcza, gdy naoglądam się Instagramowego życia. Zwłaszcza, gdy nie powiem sobie stop, nie poświęcę chwili na pauzę. Bo jak inaczej miałabym dostrzec, że ja przecież nie wiem niczego.

Tak jak istnieje gdzieś w przestrzeni popularnonaukowej mit dotyczący pozbywania się "złych emocji" i benefitów tegoż dla naszego bycia w świecie, tak też jest z niektórymi momentami, okresami w życiu. Kiedy coś uwiera, idzie nie tak, a o beztroskie chwile trudno. Lub kiedy po prostu jest nudno, bo trzeba coś przeczekać. Och, wtedy dopiero się zaczyna! Batalia niecierpliwego i zachłannego umysłu, który chciałby wszystko, więc...wybiera nierobienie niczego. Bo tak mu ciężko pojąć, że zacząć trzeba od samego początku, od postaw, kiedy efekty są znikome, nikt ich nie dojrzy i nie pochwali. I dopiero na tym buduje się dalej. 

Zawsze lubiłam ten czas, kiedy sierpień zbliża się ku końcowi, a ja tropię zapach jesieni podczas wieczornych seansów zachodzącego słońca. Miałam wtedy mnóstwo zapału, nie mogłam doczekać się nadchodzącego nowego, a pomysły same przychodziły do głowy. Przekraczanie tej granicy lata kojarzy mi się niezmiennie z uczuciem błogości, choć z nutą nostalgii. Bo choć moje serce już mniej się wyrywa do czegoś nieokreślonego, mniej w nim rozedrganego niepokoju, to tęsknota wciąż tli się gdzieś w zakamarkach. Przypomina, że kiedyś było tak pięknie. Że przecież mogłoby tak być teraz. A jak jest?

Jest dokładnie tak, jak sobie o tym myślimy, że jest. 

Już jakiś czas temu postanowiłam sobie z całą mocą, że każda chwila i każdy czas jest równie ważny. Co mi daje takie podejście (mimo iż wciąż się uczę o nim pamiętać i w nim trwać, podczas gdy pokus, by porzucić je na rzecz smutnego bagienka rozpaczy jest wiele)? Cóż, ma ono swoją ciemną i jasną stronę (a także pewnie wiele szarości, jak to w życiu). Może być niezłym usprawiedliwieniem dla nieuzasadnionego nicnierobienia. Bo skoro ma być jak jest i to jest okej, to po co ruszać tyłek i wysilać umysł, kiedy można bezpiecznie, bez lęku i ryzyka? Pewnie czasami sama z tego korzystam. Ale jest też druga strona medalu. Tu jednak trzeba choć trochę znać siebie i nie być ze sobą w stanie wojny. Bo inaczej zagłuszę wszelkie sygnały i na siłę zacznę wpychać siebie w ramy, które należą do kogoś innego, a swoje własne granice i możliwości porzucę w kąt. 

Czas przestoju też jest ważny. Zamiast ekscytującej wycieczki w nieznane możemy udać się w inną podróż - taką, która pozwoli nam być bliżej siebie. Prozaiczna i monotonna codzienność też może być ku temu okazją, tym bardziej chwile wymagające i trudne. Okazją, by odkrywać nowe prawdy i obalać te, które straciły już na ważności. 

Tego lata odkryłam, że nie jestem już niepewna swej podstawowej wartości (tej, której brak powodował bezustanny dyskomfort, że muszę być "jakaś", by być okej) i opuścił mnie strach, że gdy coś zrobię nie tak to świat się zawali. Z zaskoczeniem mogłam spojrzeć na to, że coraz lepiej radzę sobie z lękiem w relacjach. Ba, nawet nie tyle lepiej sobie radzę co zdecydowanie rzadziej w ogóle to uczucie niepewności się pojawia! Uczę się też, że moje wyobrażenia kogoś lub czegoś łatwo potrafią zabić miłość, tę bezwarunkową i najszczerszą, a empatia jest podstawą podstaw. (A takie poplątane i bez większego składu teksty oraz te wpisy, w które włożyłam wiele serca, lecz pozostały bez odzewu wcale nie znaczą, że powinnam tupnąć nogą i stąd zniknąć, o.)

A Wy - jakie są Wasze lekcje lata 2017? 

O szeroko pojętej uważności mogliście już u mnie czytać nie raz. W zeszłym roku był kurs (który wciąż możecie otrzymać w wersji PDF, a ja do tej pory jestem z siebie dumna, że udało mi się go przeprowadzić i wytrwać sumiennie 14 dni z pisaniem dla Was mailów), był wpis adepta uważności i przemyślenia o poszukiwaniu wewnętrznej ciszy. Wszystko to były jednak luźne przemyślenia, a ja wciąż uważam się za początkującą w tym zakresie - wciąż poznaję, czytam, próbuję i doświadczam, przede wszystkim. I o ile porządny, z naukowym podparciem, wpis o medytacji i mindfulnessie pojawi się na pewno w ramach alfabetu zdrowia psychicznego, u mnie lub u Kaliny (która ostatnio popełniła świetny tekst o słuchaniu siebie, zajrzyjcie!), o tyle już dziś chciałabym podzielić się z Wami krótkimi sposobami, jak wpleść ćwiczenia bycia w momencie do swojej codzienności. Takie do wypróbowania już dziś, a później...do powtórzenia jutro, pojutrze i każdego kolejnego dnia. 

1. Oddech. Podstawa podstaw, ale mnie właśnie to dało najwięcej. Wystarczy nawet minuta, choć fajnie byłoby poświęcić temu dłuższą chwilę. Chodzi o to, by zwyczajnie uświadomić sobie to, jak oddycha nasze ciało - gdzie czujesz wdech, jak Twoja klatka piersiowa, brzuch, delikatnie się unoszą, jakie uczucie towarzyszy Ci przy wydechu. Skupić całą swą uwagę na tym procesie - i nie, zupełnie nie chodzi o to, by nie myśleć! Ważne, by nie dać się pochłonąć pojawiającym się myślom i za każdym razem wracać do obserwowania kolejnych oddechów. Ja zwykle wykonuję to ćwiczenie leżąc na plecach, tuż przed snem, z dłońmi na brzuchu, co dodatkowo pomaga mi w odczuwaniu przebiegu procesu przepływu powietrza. Fajną opcją jest też powtarzanie sobie w głowie czegoś w stylu "wdycham spokój", "pozbywam się napięcia/strachu/stresu" przy wdechu i wydechu. 

2. Jedną z technik medytacji jest skan ciała, gdzie powoli, krok za krokiem, skupiamy uwagę na poszczególnych częściach ciała - od stóp, przez łydki, uda, biodra, brzuch, plecy, ramiona, kark, usta, oczy, czoło i tył głowy. Bo na co dzień czasem w ogóle nie zauważamy, że to ciało mamy, a tutaj zyskujemy możliwość, by tę łączność przywrócić. Ja jednak preferuję inną wersję tego ćwiczenia, nieco mniej statyczną - nazywam ją pobudką dla ciała. Najlepszą porą będzie poranek, choć ja lubię je wykonywać za każdym razem, gdy dłuższy czas przebywałam w pozycji siedzącej. Najpierw - dłuuuugie przeciągnięcie się. Tak, by poczuć wszystkie zaangażowane w to mięśnie. Później - coś co szczerze uwielbiam - powolne skinięcie głową w dół, w górę, w lewo i prawo, lub połączenie wszystkich tych ruchów tak, by zatoczyć niewielkie koło. Wprawiam też w ruch nadgarstki, stopy (ostatnim odkryciem, dzięki panu S, jest masaż stopy piłeczką tenisową - cudo!) i robię skłon w przód i na boki. Trwa to raptem dwie, trzy minuty, a regeneruje niesamowicie. I, co równie istotne - pozwala zidentyfikować napięcia ulokowane w ciele, których często jesteśmy nieświadomi. Obowiązuje tutaj zasada podobna, jak w pierwszym ćwiczeniu - nie usiłujemy odgonić pojawiających się myśli, ale zwyczajnie wrócić uwagą do tego, jakie wrażenia płyną z Waszego ciała wraz z rozciąganiem. 

3. Wiecie, jak zupełnie różnym od zwyczajnego słuchania muzyki "w tle", będąc zatopionym w tym, co dzieje się w naszym umyśle, lub jakąkolwiek inną czynnością, od słuchania uważnego? Wypróbowałam to niedawno po raz pierwszy, jadąc na uczelnię w dość dużym napięciu, bo przed prezentacją z angielskiego (swoją drogą, o medytacji!). Śledziłam każde kolejne słowo, zatapiałam się w dźwiękach - uwierzcie (a raczej spróbujcie, by nie musieć jedynie wierzyć), cały zgiełk tramwaju zniknął. A ja, po takim trzy-cztero minutowym seansie poszłam na zajęcia z zupełnie innym nastawieniem, dzięki pętli zwrotnej: wyciszony umysł -> spokojne ciało. Uważne słuchanie możecie praktykować nie tylko poprzez muzykę - równie dobrze działa skupienie się przez kilka chwil na wszystkich dźwiękach, jakie nas otaczają w danym momencie - szum aut, rozmowa gdzieś w oddali. 

4. Było słuchanie, niech będzie i patrzenie. Przyznaję się bez bicia jakim jestem świrem (kto jeszcze uwielbia słowo "weirdo"? <3) - u mnie najczęściej przyjmuje to formę obserwowania ludzi. I mogę tak sobie spędzić pół godziny, patrząc na twarze moich współtowarzyszy w autobusie, ćwicząc równocześnie postawę całkowicie nieoceniającą. To ćwiczenie jest też kluczowe dla moich codziennych zachwytów nad pięknem świata - nauczyłam się patrzeć nawet na swój widok z okna oczami kogoś, kto widzi to zachodzące słońce, wiatr w koronach drzew, dachy kolorowych domków po raz pierwszy. W ten sam sposób staram się oglądać swoje miasto, nawet jeśli przechodzę ulicą Floriańską. Świetny sposób na uwolnienie swojego umysłu od nieustająco biegnących myśli, a połączony ze spacerem będzie zbawienny również dla ciała. 

5. Jest takie super słynne, w niemal każdym podręczniku mindfullness-u można je znaleźć, mające nauczyć uważnego jedzenia - opisuje ono, jak zjeść rodzynkę, by doświadczyć tego w pełni. Cóż, z rodzynką nie miałam okazji tego wypróbować, ale staram się tę technikę zastosować do przynajmniej jednego posiłku każdego dnia. Choć to chyba jeden z najtrudniejszych, uważnościowych nawyków dla mnie, bo mam tendencję do sięgania po tableta za każdym razem, gdy siadam do stołu, a jak wiemy - social media to wróg numer jeden bycia tu i teraz. I, wiecie, jedzenie zyskuje zupełnie inną jakość, gdy każdy kęs jest świadomy, a nie gdzieś w biegu lub patrząc w ekran. Ba, czasem możemy w ten sposób odkryć zupełnie inny smak!

6. Ważnym doświadczeniem jest poznawanie swoich emocji. Tym razem jednak inaczej, niż zwykle - najczęściej skupiamy się na tym, co w głowie, bo przecież trudno oderwać się od lękowych myśli, gniewu, złości, poczucia winy, czy smutku. Wraz z emocją pojawia się wyuczona narracja, utarty schemat, który znacznie ogranicza naszą perspektywę. Najgorzej sprawy się mają, jeśli w ogóle nie chcemy sobie pozwolić na odczuwanie i przeżycie trudnych emocji. Bo uważamy, że to złość bezpodstawna, bo wstydzimy się swego wstydu, bo nie wypada być smutnym z "byle powodu". Ogromnie dużo mi dało zrozumienie, że każde uczucie jest ważne i większość z nich ma swój początek w ciele, a już na pewno każde znajduje tam swe odzwierciedlenie. Skupiając się na tym, jak nasz organizm reaguje, odciągamy uwagę od myślowego błędnego koła, poznajemy siebie, ale przede wszystkim nie zabraniamy sobie czuć. Dawniej złościłam się bardzo za każdym razem, gdy dopadał mnie smutek bez większego powodu. To paradoks, bo nie dość, że już wcześniej miałam w sobie trudną emocję, to do tego sama dołożyłam sobie kolejną. Dziś w smutku staram się być dla siebie przyjacielem - czyli, przede wszystkim, daję sobie na te uczucia przestrzeń.

Chciałabym bardzo, byście i Wy dali szansę uważności, chociażby poprzez któreś z tych krótkich ćwiczeń, które często poza benefitami dla ciała i głowy, dają zwyczajnie wiele satysfakcji i przyjemności. Zasada numer jeden odnosząca się do wszystkich, o której nie wolno Wam zapomnieć: przyjmowanie wszystkiego bez nadawania ocen i etykiet. A raczej próby, bo to coś, co totalnie nie przychodzi od razu. Tak jak i cała reszta związana z medytacją i jej skutkami. 

Będąc w temacie, na koniec chciałam się Wam jeszcze króciutko pochwalić - we wrześniu, będąc w Poznaniu, nagrałyśmy z Sabiną film. Przeszedł wiele, nie jest idealny, ale ja i tak jestem dumna i cieszę się, że w ogóle nam się to udało. TUTAJ możecie znaleźć nasz youtube'owy debiut. (Mam nadzieję, że i w tym roku coś dla Was stworzymy!)

Miejcie dobre popołudnie pełne uważnych chwil! :)

They claim to

Walk unafraid

I'll be clumsy instead

Nie jest żadną nowością, że ważne jest to, co mówimy - do innych, ale i do siebie samych. I ja się uczyłam tej sztuki wyłapywania "złego" mówienia już jakiś czas - zaczynając od rzucanych do lustra myśli, które pałały wściekłością i rozczarowaniem, po niuanse typu zastąpienie "muszę" słowem "chcę" (kołczowie świata biją mi brawo). To praca długotrwała i żmudna, bo myśli trzeba najpierw jakoś wyłapać, by w ogóle móc zacząć je zmieniać. Trochę już o tym pisałam, chociażby tutaj, gdy zaczynałam wdrażać w swoje życie uważność.

I tak zupełnie przypadkiem, udało mi się zaobserwować dwa tycie nawyki myślowe, których nie chcę. 

Pierwszy z nich jest chyba powszechnie powielany - mogę się mylić, zadecydujcie sami - mówimy sobie, że walczymy. Ze sobą, o zmianę, o jakiś dobry nawyk. A ja walczyć już nie chcę, nawet jeśli trzeba mi wciąż pokonywać różne przeszkody i potworki w swej głowie - walka oznacza, że któraś ze stron zawsze będzie przegrana. A obydwie, bez wyjątku ponoszą straty.

Ta druga rzecz jest z powyższym mocno związana. Bo dużo we mnie wrażliwości, wzruszeń i delikatności ostatnio. Czasem nie jest łatwo, czasem mam trochę dość, i wtedy rodzi się myśl, że tego nie chcę, że trzeba zwalczyć. Bo przeszkadza, bo przyszły psycholog to twardy musi być, jak Ty chcesz sobie radzić, dziewczyno, jak Tobie jest źle, gdy jesteś świadkiem solidnej kłótni. I pewnie nawet jakoś udałoby mi się to w sobie unicestwić - są różne metody. Ale ja już wykreśliłam ze swojego słownika słowo walka. A siła ma dla mnie nieco inne znaczenie.

To nie tak, że przestaję robić rzeczy, których się boję, bo skończyłam z nimi walczyć. Wciąż próbuję, wciąż stawiam sobie wyzwania, wciąż chcę się rozwijać poprzez doświadczanie tego, co nie przychodzi mi z łatwością. Ale w sercu wraz z niepokojem przeplata się ciepło wywołane myślą, że mogę być trochę niezdarna w tym wszystkim. Mogę się potknąć, poprosić o pomoc, popłakać sobie, pokrzyczeć ze złości. Mogę odnaleźć siłę w swej wrażliwości, chociażby poprzez to, że pozwala mi ona widzieć nieco szerzej (i obydwojgiem oczu!). Słowo "walka" owszem, może i nastrajało mnie bojowo, dawało kopa, ale...zatracałam się gdzieś pomiędzy koniecznością odniesienia zwycięstwa, presją, a lękiem przed niepowodzeniem. Być przegranym. Brzmi okrutnie.

Oswajam się ze swoją nadwrażliwością, emocjami, cieszę się, że dają mi sygnały odczuwalne w całym ciele, pozwalam im na to, dziękuję, że sygnalizują to, co ważne. Odkrywam siłę w nieporadności, otaczam opieką to, co inni nazwaliby słabością. Tulę wszystkie swoje części, te pozornie nie do poskładania, cały ten chaos, jakim jestem. 

Bo za dużo już tych walk dookoła. Bo zabierają mnóstwo energii. Bo trzeba dać szansę temu, co w nas niedokochane. 

Myślałam, że będzie łatwiej.

Prawie dwa miesiące codziennej medytacji za mną. Każdego wieczoru siadam na łóżku ze skrzyżowanymi nogami, kładę poduszkę pod plecy, opieram się o ścianę i wybieram któryś z dziesięciominutowych guide'ów, jakie oferuje aplikacja. Na początku szło świetnie, zwłaszcza kiedy mogłam podążać za wskazówkami wypowiadanymi kojącym głosem pełnym spokoju. Po dwóch, trzech tygodniach ilość instrukcji zaczęła mi przeszkadzać - stwierdziłam, że postawię na "ciche sesje". Dostaję tylko kilka słów wstępu i zakończenia. A co z tym czasem pomiędzy ma zrobić mój biedny mózg? Otóż on urządza sobie wtedy dzikie harce.

Wdech, wydech. Za każdym razem, gdy wciągam powietrze, próbuję śledzić jego przepływ, literuję w głowie słowo "wdech" lub odliczam na raz. Podobnie w przypadku wydechu. Z pełnym skupieniem pilnuję, by żadna myśl się nie przedostała. Jest tylko oddech i odczucia z ciała. Czy się udaje? Jasne, że tak. Na mniej więcej pół minuty. 

Nasze umysły nie lubią ciszy. Byłabym skłonna nawet ryzykować stwierdzeniem, że to rzadka umiejętność, zwykle okupiona dużą ilością wysiłku włożonego w praktykę, ale chodzą pogłoski (a nawet potwierdzone info od Pana S, choć ja nie dowierzam), że faceci potrafią . Zazdroszczę i chylę czoła. 

Czasem obserwuję takie totalnie irracjonalne zjawisko, jakie pojawia się u mnie, gdy kładę się spać. Otóż, mój mózg zaczyna generować wtedy myśli totalnie oderwane od rzeczywistości i bez związku z nią. Ciężko mi nawet przytoczyć konkretny przykład. Wiem jedno - byłam w szoku, gdy się na tym złapałam. I ostatecznie utwierdziło mnie to w przekonaniu o tym, że myśl to tylko myśl. Dopiero my sami nadajemy im ważność. Bo przecież, skoro czasem dostaję takie bezsensowne komunikaty, to skąd mogę wiedzieć, że myśl, którą biorę za pewnik tylko dlatego, że po prostu się pojawiła (jak chociażby "jestem beznadziejna, bo..." nie jest równie bezpodstawna, a mój umysł po prostu musiał coś "powiedzieć", bo inaczej nie potrafi?

Szukam ciszy. Szukam jej w hałasie tramwaju sunącego po szynach, gdy odbywam swoje codzienne podróże na uczelnię i z powrotem. Szukam w ulicznym zgiełku, splotach słów, w stukocie klawiszy klawiatury, w miarowym oddechu śpiącego obok ukochanego psa. Szukam ciszy, bo szukam ukojenia. Uczę swój umysł odpoczynku - chcę mu pokazać, że wcale nie musi bezustannie myśleć, rozważać i poddawać refleksji (nie ukrywam jednak, że czasem to lubię). 

I tak sobie myślę - może mój błąd leży w założeniu, że medytuję "po coś"? Może gdybym odrzuciła myśl o wszystkich korzyściach, jakie z sobą niesie jej praktykowanie, a skupiła się na samym procesie (choć wydaje mi się, że właśnie tak robię!), to wszystko przyszłoby samo.

Może z ciszą jest trochę jak z miłością - gdy się jej szuka z przestrachem, okropnie trudni będzie na nią trafić. Lecz jeśli znajdziemy ją w sobie - przyjdzie, nim się obejrzymy.

Wdech, wydech. Skupienie, uważność. Koję umysł. Koję ducha. 

A Wy - jak znajdujecie wewnętrzną ciszę?